DÜNYA

Atomaltı Parçacık Nedir, Nasıl Ortaya çıkarıldı?

Atomdan oldukca daha ufak olan ve atomu oluşturan parçalara atomaltı parçacıklar denilmiştir. Bazılarını epey yakından tanıdığımız atomaltı parçacıkların bazılarını ise bilim adamları bile hemen hemen tam olarak keşfedememiştir. Gelin atomaltı parçacıklar nedir, türleri nedir, kim tarafınca bulunmuştur tüm detaylarıyla inceleyelim.

İçinde yaşadığımız dünya, en rahat tanımıyla epey karmaşık. İnsanlık olarak gördüğümüz şeyleri anlamlandırmaya çalışırken aslen gördüğümüzden oldukca daha büyük ve oldukca daha ufak şeyler bulunduğunu keşfettik; örnek olarak evren, örnek olarak atom. Atomu senelerce maddenin en ufak yapı taşı olarak bildik sadece fark ettik ki atomaltı parçacıklar isminde olan ve atomu oluşturan daha pek oldukca madde var.

Atomu oluşturan bazı atomaltı parçacıkları biliyor ve yakından tanıyoruz. Sadece bazıları, işin uzmanı bilim adamları tarafınca bile tam olarak keşfedilmiş durumda değil. Sonuçta bahsettiğimiz maddeler gözle görülmediği şeklinde hususi mikroskoplarla bile zor tespit edilen türden. Gelin atomaltı parçacıklar nedir, türleri nedir birazcık daha yakından inceleyelim ve bu minnacık maddeleri kimin keşfettiğini görelim.

atomaltı parçacıklar

Atomaltı parçacıklar nedir?

Atomdan oldukca daha ufak olan ve atomu oluşturan maddeler, atomaltı parçacıklar olarak adlandırılmışlardır. Atomaltı parçacıklar kendi kendine yeten ve enerji sahibi olabilen maddelerdir. Maddenin temel bileşenleri olan atomaltı parçacıklar, temel bileşenler olarak da adlandırılır. 

Atomaltı parçacık özellikleri ve türleri:

atomaltı parçacıklar

  • Atomaltı parçacıklar leptonlar ve kuarklar olmak suretiyle iki ayrılırlar.
    • Başka maddelerden oluşmamışlardır. Doğrusu atomaltı maddelerin alt maddeleri yoktur.
    • Elektron bir leptondur.
    • Lepton, Yunanca’da hafifçe parçacık anlamına gelmektedir.
    • Kuark adını İrlandalı yazar James Joyce’dan almıştır.
    • Malum altı kuark türü vardır.
  • Proton ve nötrondan oluşan nükleondan çekirdek meydana gelmiştir.
    • Elektronun ve çekirdeğin içinde bulunan nükleon kararlıdır.
    • Çekirdeğin içinde baryonlar ve mezonlar bulunmaktadır.
    • Baryonlar ağır, mezonlar ise orta ağırdır.
    • Baryonlara ve mezonlara hadronlar adı verilir.
    • Hadronlar, Yunanca’da güçlü parçacık anlamına gelmektedir.
    • Baryonlar üç kuarktan oluşur.
    • Mezonlar bir kuark ve bir antikuarktan oluşur.
    • Nötron da, proton da UDD kuarklarından meydana gelmiştir.
  • Hadronlar kuarklardan meydana gelir.
    • Mezon alışverişi meydana getiren hadron kararlıdır.
    • Kuvvet yardımıyla çekirdek parçalanmaz.
    • Hadronlar Hideki Yukova tarafınca ortaya çıkarılmıştır.
  • Nötrinolar leptondur.
    • Nötrinolar yüksüzdür ya da oldukca hafiftir.
    • Bozunma ve etkileşim sonucu nötrino ortaya çıkar.
    • Evrende oldukca fazla nötrino vardır sadece öteki maddelerle oldukca azca etkileşime girerler. 
    • Yapısı hemen hemen tam olarak keşfedilmemiş foton, bozon, mezon, fermiyon, baryon ve graviton şeklinde pek oldukca atomaltı parçacık vardır.

Atomaltı parçacıkları kim keşfetti?

atomaltı parçacıklar

Atomaltı parçacıkları sadece günümüzde meydana getirilen deneyler yardımıyla tam olarak keşfediyor olsak da bu ufak maddelerden bahseden ilk kişiler binlerce yıl ilkin yaşamış Yunan filozoflar Leucippus ve talebesi Demokritos’tur. Maddenin ufak ve bölünmez parçalardan oluştuğunu iddia etmişlerdir.

Atom ve atomaltı parçacıklarla ilgili en mühim emek harcamaları ise 19. yüzyılın başlangıcında İngiliz kimyager John Dalton yapmış ve atom teorisini ortaya atmıştır. 1896’da Fransız fizikçi Henri Becquerel radyoaktiviteyi keşfetmesi bu emek harcamaları hızlandırmıştır. Yalnızca bir yıl sonrasında İngiliz fizikçi JJ Thomson elektronu ortaya çıkarmıştır.

İngiliz fizikçi Ernest Rutherford tarafınca ortaya atılan atom modeli, atom hakkında meydana getirilen emek harcamaları bir adım ileri taşımıştır. Danimarkalı teorisyen Niels Bohr ise ortaya koyduğu atom modeli ile hem atom hem de atomaltı emek harcamalar için yeni bir devrin başlamış bulunduğunu her insana gösterdi. 

Atomaltı parçacıkların önemi:

atomaltı parçacıklar

Atomaltı parçacıklar o şekilde ortaya dolaşan küçük maddelerden oldukca daha fazlasıdır. İki temel görevleri vardır; evrenin temel yapı taşı olmak ve her şeyi birbirine bağlamak. Bu iki temel görevi meydana getiren iki değişik atomaltı parçacık türü olsa da şüphesiz onları birbirinden kati olarak ayırmak doğru olmaz. Bazı benzerlikleri vardır.

İki atomaltı parçacık türü boy olarak neredeyse aynıdır. Kati olmasa da bir atomun 10 üstü eksi 10 metre bulunduğunu düşünürsek atomaltı parçacıkların averaj boyunu düşlemek bile epey zor olacaktır. Doğrusu bu minnacık maddeler her yerde dolanıyor ve evreni var etmekle kalmıyor, bununla beraber her şeyin bir arada kalmasını sağlıyorlar.

Kuantum mekaniği ve atomaltı parçacıklar:

atomaltı parçacıklar

Bilim adamları, 1920’li yıllarda atomu ve hareketlerini oldukca daha iyi idrak etmek için kuantum mekaniğini geliştirdiler. Aynı yıllarda atom yapısının kuantum mekaniği incelemesinde atomun açısal momentumu ile ilgili üç değişik kuantum sayısı ortaya çıkar. Bunun sebebi, elektron hareketlerini belirleyen üç bağımsız ve değişken parametre olmasıdır.

iki Hollandalı fizikçi olan Samuel Goudsmit ve George Uhlenbeck, birkaç yıl sonrasında çekirdeğin de ötesinde bir dış kıymetli elektrona haiz sodyum şeklinde bir madde olmasını icap ettiğini fark ettiler. Doğrusu dördüncü bir kuantum sayısı olması gerekiyordu. Meydana getirilen hesaplar sonucu bu maddelerin dönen elektrik yükleri şeklinde hareket edeceği öngörüldü.

Elektrik yükü şeklinde hareket etmesi demek, manyetik alan anlamına gelir. Bu aşamada spin ilişkili kuantum sayısının iki ihtimaller içinde kıymeti olacağı görüldü. Bugün artık biliyoruz ki spin terimi, tüm atomaltı parçacıklar için eşi olmayan bir özelliktir. Spin, iki ana gruba ayrılır ve biribirini etkileyen özellikler taşırlar.

Atomdan ufak olup atomu oluşturan maddeler şu demek oluyor ki atomaltı parçacıklar nedir, türleri nedir, kim ortaya çıkarmıştır şeklinde dört gözle beklenen soruları yanıtladık ve mevzu hakkında bilmenizde fayda olacak detaylardan bahsettik. Bir şeyler biliyor bile olsak atomaltı parçacıklar büyük oranda gizemini koruyor. 



İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Sitedeki içerikleri görüntülemek için lütfen reklam engelleyiciyi kapatın veya bu site için izin verin.