DÜNYA

Sulh İşareti Nasıl Ortaya Çıktı? İşte Zamanı

Bir daire içine çizilen dört çizginin orta noktada kesişmesi ile oluşan sulh işareti, onlarca senedir dünyanın her yerinde aynı anlama geliyor. En kanlı olaylardan sonrasında bile insanlığın sulh özlemini dile getiren sulh işaretinin ilk ortaya çıkış hikayesi ise bir fazlaca garip. Gelin sulh işareti nasıl ortaya çıktı yakından bakalım ve vakit içinde değişen anlamını görelim.

Her kültürün kendine özgü sembolleri vardır. Bizim için son aşama kıymetli olan bir sembol, değişik kıtadan gelen bir yabancı için herhangi bir anlam ifade etmeyebilir. Sadece sulh işareti, bu sembollerden biri değil. Dünyanın neresine giderseniz gidin bir daire içinde dört çizginin orta noktada kesiştiği bir sembol görürseniz onun tek anlamı barıştır. Sulh işareti, onlarca senedir dünyanın her yerinde ortak bir anlamda kullanılıyor.

Sulh işaretinin ortaya çıkış hikayesi ise bir fazlaca garip. İkinci Dünya Savaşı sonrası insanların artık ölümden sıkılmış olduğu bir dönemde ortaya çıktı bu sembol. Sonraki yıllarda süratli bir seyahat yaparak dünyanın dört bir yanına gitti ve insanlığın ortak sulh özlemini dile getiren bir sembol haline geldi. İlk anlamı ise birazcık farklıydı. Gelin sulh işareti nasıl ortaya çıktı yakından bakalım ve vakit içinde değişen anlamını görelim.

Nükleer silahsızlanma karşıtları için bir sembol gerek:

barış işareti

Yıl 1958. ABD Birleşik Devletleri ve Sovyet Toplumcu Cumhuriyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş tüm hızıyla sürüyordu. Ortada fiilen bir çatışma yoktu sadece en küçük bir kıvılcım her an bir yangına dönebilirdi. Her iki devletin de nükleer silaha haiz olması işleri daha da içinden çıkılmaz hale getiriyordu. Derken nükleer silahlanma kervanına Birleşik Krallık doğrusu İngiltere de katıldı.

Hem Birinci hem de İkinci Dünya Savaşı’nda sayısız yitik vermiş olan İngilizler bu duruma isyan ettiler ve halk tam anlamıyla ayaklandı. Art arda sayısız protesto gösterileri yapılıyor ve devletin nükleer silahlanmasının önüne geçilmek isteniyordu. Bu protestoların en etken katılımcılarından önde gelen Hristiyan pasifist ve grafik tasarımcı Gerald Holtom, nükleer silahsızlanma için pankart ve semboller oluşturmakla göreve getirildi.

Gerald Holtom odasına kapanmış oldu ve günler süresince kalemini konuşturdu. Holtom’un tasarımlarının her biri benzersiz ve tam olarak istediklerini yansıtan cinstendi. Sadece dünyada yaşayan her insana hitap edecek kadar rahat değildi. Birkaç gün sonrasında üyesi olduğu İngiliz Nükleer Silahsızlanma Kampanyası’na gönderilmiş olduğu sembol ise rahat, etkili ve dünyayı değiştirecek cinstendi.

Sulh işareti, denizcilerin semafor alfabesi kullanılarak hazırlandı:

barış işareti

Denizcilerin, yalnızca onların anlayacağı benzersiz pek oldukça jargonu var. Bu jargonlardan biri de bayraklarla anlaşmak. Denizciler, bayraklar üstüne bazı semboller çiziyor ve bu tarz şeyleri kullanarak anlaşıyorlardı. Bu sembollerin oluşturduğu denizcilere hususi semafor alfabesi, Gerald Holtom’un aklına geldi ve tam olarak ne çizmek istediğini anlamış oldu.

İngilizce nükleer silahsızlanma anlamına gelen nuclear disarmament cümlesinin ilk harflerini düşündü; N ve D. Ilkin semafor alfabesinde bir N çizdi, sonrasında da üzerine semafor alfabesinde bir D çizdi. Netice, bugün tüm dünya tarafınca malum sulh işaretiydi. İngiliz Nükleer Silahsızlanma Kampanyası’na gönderilmiş olduğu sembol, 1958 yılının Paskalya döneminde halka tanıtıldı.

Sulh işaretinin tasarımcısı Gerald Holtom, bu sembolün kendisi için değişik bir anlamı daha bulunduğunu söylemiş oldu. İngiliz Sulh Haberleri dergisine gönderilmiş olduğu bir mektupta tam olarak şu ifadeleri kullandı; “Kendimi çizdim: Umutsuzluk içindeki bir kişinin temsilcisi, elleri Goya’nın köylüsünün idam mangasının önünde yapmış olduğu benzer biçimde dışa ve aşağıya doğru uzanmış. Çizimi bir çizgi haline getirdim ve etrafına bir daire koydum.”

Sulh işareti ABD’ye gidiyor:

barış işareti

İngiltere’de meydana getirilen nükleer silahsızlanma protestolarının bir numaralı sembolü haline gelen sulh işareti, kısa sürede ülkenin dört bir tarafındaki nükleer tabanca karşıtları tarafınca benimsendi. O dönem kafanızı nereye çevirseniz sprey boyayla, tebeşirle ya da kalemle çizilmiş bir sulh işareti görürdünüz. Bu sembolün tesiri kısa sürede yeni kıtaya kadar ulaştı. 

ABD Birleşik Devletleri’nde sulh işareti ilk kez 1960’ların ortalarında kullanıldı. Bu işareti ABD’ye getiren kişinin, 1958’de Londra yürüyüşüne katılmış olan ve Martin Luther King Jr.’ın en yakın arkadaşlarından önde gelen Bayard Rustin olduğu düşünülüyor. Sadece sulh işareti, ABD’ye geldiği vakit ilk anlamı olan nükleer silahsızlanma olarak değil, savaş karşıtı bir anlamda kullanıldı.

Sulh işaretinin 1960’ların ortalarında ABD’de popüler olmasının sebebi, ABD ordusunun Vietnam’a gitmesi ve orada sonu gelmez kanlı bir savaş başlatmasıydı. 1955 senesinde başlamış olan Vietnam Savaşı’nda sayısız insan ölmüştü ve pek oldukça Amerikalı genç zorla bu harbe götürülüyordu. ABD ordusunun Vietnam’da yaptıkları bugün bile silinememiş izler bırakmıştır.

Sulh isteyen her insanın ortak sembolü haline geliyor:

barış işareti

Dediğimiz benzer biçimde, Soğuk Savaş tüm hızıyla devam ediyordu. Dünyanın iki büyük gücü birbirleriyle savaşmıyor, daha minik devletler üstünden birbirlerine meydan okuyorlardı. Çekoslovakya Sovyetler tarafınca işgal ediliyor, Cenup Afrika’da Apartheid kan döküyordu. O dönem vatanımızda bile yoğun sağ – sol çatışmaları yaşanıyordu.

Tüm bu korkulu olayların içinde sulh işareti, artık kan görmek istemeyen insanlığın ortak sesi oldu. Dünyada hızla yayılan hippi hareketi sulh işaretini sahiplenmişti. Uzun saçları, sakalları ve renkli giysileri ile bir Volkswagen minibüs içinde dünyayı gezen hippi grupların otomobillerinde kesinlikle sulh işareti görürdünüz.

Sulh işareti yalnızca otomobilleri süslemedi. Duvarlara çizildi, rozetler yapılmış oldu, dergilere basıldı, tişörtler yapılmış oldu, sömürgeci devlet bayraklarına ilave edilerek artık durmaları istendi. Sulh işareti sembolünün bu şekilde süratli bir halde yayılması Gerald Holtom’un basitlik anlayışı yardımıyla oldu. Şundan dolayı bu şekilde derin bir anlama haiz olmasına karşın son aşama rahat olan sulh işaretini minik bir çocuk bile kolayca çizebiliyordu. 

Günümüzde sulh işareti:

barış işareti

Nükleer silahsızlanmaya karşı çizdiği sembol tüm dünyada barışın sembolü haline gelen tasarımcı Gerald Holtom, 1985 senesinde İngiltere’de yaşamını yitirdi fakat dünyaya büyük bir miras bıraktı. Bugün bile dünyada hala akmaya devam akan kana karşı kim var ise sulh işaretini kullanıyor. Kısa sürede kaybettiğimiz psikolog Doğan Cüceloğlu’nun söylediği benzer biçimde “Dünyadaki tüm savaşların sebebi, yaşanmamış bir ömre duyulan nefrettir.”

Bugün dünyanın her yerinde savaş karşıtlığının en mühim sembolü olarak kullanılan sulh işareti nasıl ortaya çıktı sorusunu yanıtladık ve bu sembolün tarihsel süreçteki görevi hakkında bilmeniz gerekenlerden bahsettik. Sulh işareti ile alakalı düşüncelerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz. 

Kaynak :
https://edition.cnn.com/style/article/style-origins-peace-symbol/index.html



İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Sitedeki içerikleri görüntülemek için lütfen reklam engelleyiciyi kapatın veya bu site için izin verin.